Qırımtatarlarnıñ şeñ Hıdırlez bayramı siyasiy çatışmağa çevirile

Все новости
11 nisan 2013 yıl 11:02

  Hıdırlez — eski türk ziraat bayramı. Baar tarla işleriniñ yekünlengenini ve tuvarnı yaz otlaqqa çıqaruvnıñ bir timsalidir. Bayram oyun, yırlar, milliy kureş yarışlarınen qayd etile.

  İslâm dini kelmezden evel peyda olğan Hıdırlez bayramınıñ adı eki azizniñ musulman adlarından ibarettir: Hıdır ve İlyas. Efsanege kore, azizler daimiy surette adamlarğa yardım etip, dünyanı dolaşalar: Hıdır zeminni sağ tarafından dolana, İlyas ise — sol tarafından, ziraat işleri bitken yerde olar korüşeler.

  Bu sene Hıdırlez qırımtatar milliy bereketlik bayramı eki kere keçirilecek. Qırım ukümeti bayramnı Meclis teşkil etken kunünden, ananeviy kunden, bir afta soñra resmiy şekilde qayd etmege qarar aldı. Bereketlik ve bolluq ifade etken şeñ halq bayramı aman-aman siyasiy renkni alacaq ve çatışmağa çevirilecektir.

  Qırım nazirler şurası Hıdırlez qırımtatar milliy bayramını mayısnıñ 10-dan 12-ne qadar Aqmescit rayonınıñ Dere-Kobada, em de Sudaq ve Kezlev şeerlerinde keçirmege qarar aldı. Ukümet mahsus teşkiliy komitetni teşkil etti, onıñ reisi olaraq baş nazir muavini Olga Udovina tayinlendi. Meclis temsilcileri ukümetniñ işbu qararını tenqid ettiler.

  Adet uzre mezkür bereketlik ve bolluq bayramını qırımtatarlar mayıs ayınıñ birinci raatlıq kunlerinde qayd eteler. Soñki bir qaç yıl Hıdırlez Bağçasaray rayonında qırımtatar halqı Meclisi, rayon ve cumhuriyet akimiyetiniñ qol tutuvı ile otkerile edi. Keçken sene bayramnı Qırım baş naziri Anatoliy Mogilöv ziyaret etti, aynı o vaqıtta o, Bağçasaray civarındaki  "Şaherezada" meydançığı umumqırım folklor bayramlarınıñ ananeviy merkezine çevirilecek, dep vade etken edi.

  Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Qırım Cumhuriyet komitetiniñ reis muavini Dmitriy Sumulidi şunı bildirdi ki, Hıdırlez bayramını mayısnıñ ekinci dekadasında keçirmek qararı Ukrain ortodoks kilsesi (Moskva patriarhatı) Qırım yeparhiyasınıñ "tevsiyelerini" koz ögüne alıp, çıqarıldı. Bunıñ sebebi — Hıdırlez ve Pashanıñ bir kunge kelmesidir. Bayramnıñ esas meydançığı ne içün deñiştirildi ve teşkiliy komitet terkibine Meclis temsilcileriniñ kirmegenini memur oyle de añlatıp olamadı, lâkin ayttı ki, boyle vaziyet siyasetnen bağlı degil.

  Lâkin bir qaç yıl devamında Bağçasaray civarında Hıdırlez bayramınıñ qayd etüvini teşkil etken insanlardan biri, Meclis azası Emine Avamileva cumhuriyet ukümetiniñ bu areketlerini "ıncıtqan" ve "siyasetnen bağlı" olaraq tanıdı. Onıñ aytqanına kore, akimiyet tarafından qabul etilgen qarar "qırımtatarlar ve akimiyet arasında munasebetlerde zıddiyetni daa ziyade arttıra". O, şunı bildire ki, boyle areketler qırımtatarlarnı aqaretley, çünki "qırımtatar halqınıñ medeniyeti, tarihı, ananeleriniñ eserini tasdıqlağan bayram aqqında, qırımtatarlarnıñ yeñişleri aqqında söz kete".

  Emine Avamilevanıñ aytqanına kore, mayısnıñ 6-da Hıdırlezniñ qayd etüvi "em musafirlerniñ sayısı ceetinden, em de planlaştırılğan tedbirlerniñ güzelligi ceetinden miqyasnı arttıracaq". O, şunı da bildirdi ki, medeniy merasimler çerçivesinde milliy folklor ansambllerniñ iştiragi ile parlaq bir kontsert programması, halq-ameliy sanat, gogercinler sergisi, milliy "Kureş", armresling yarışları, at qoşuları, arqan tartuvı, em de balalar içün mahsus meydançıqlar olacaq.

  Qırım içtimaiy tedqiqler İnstitutınıñ Reberi Yusuf Kurkçi dey ki, cumhuriyet ukümeti qırımtatarlarğa nisbeten ozüni "adale0tsiz ve aqılsız" bir surette kostere. O, şunı qayd ete ki, memurlar qırımtatar halqı Meclisiniñ fikirlerini ihmal etkenini kostermege tırışalar. Onıñ aytqanına kore, boyle etip Qırım akimiyeti ozüniñ eñ esas vazifelerinden biri — etnik siyasiy stabillik ve etnikara barışıq munasebetlerniñ saqlap qalmasını becerip olamağanını isbatlay.

 

www.radiosvoboda.org malümatlarına esaslanıp

Foto